Ingliz tili zamonlari: 12 zamon jadvali va AI o‘qituvchi bilan mashq
- 10 ta mashq: istalgan zamon
- Gapimni tekshir
- Present Simple yoki Continuous?
- Qaysi zamonni tanlash kerak?
- Zamonni oddiy tushuntir
- Aralash zamonlar testi
AI-chat yuklanmoqda…
Yangilangan:
Bu sahifada ingliz tilidagi 12 zamon bitta jadvalda jamlangan: har biri uchun darak, inkor va so‘roq gap formulasi, vaqt belgilari va o‘zbekcha tarjimali misol. Pastda zamonni qanday tanlash, o‘zbekzabon o‘quvchilar ko‘p qiladigan xatolar va eng ko‘p kerak bo‘ladigan uchta zamon bo‘yicha batafsil sahifalar bor. Shu sahifadagi AI chat «O‘qituvchi» rolida ochiladi: u istalgan zamon bo‘yicha mashq tuzadi, gaplaringizni tekshiradi va xatoni o‘zbek tilida tushuntiradi.
Jadval va qoidalar har doim bepul. AI o‘qituvchi — GPTBot.uz AI chati, mustaqil servis: OpenAI ham, ChatGPT ham emas. Ro‘yxatdan o‘tmasdan butun sayt bo‘yicha jami 3 ta bepul sinov javobi bor va ular yangilanmaydi; keyin davom etish uchun AI paket kerak: narx, muddat va to‘lov usullari chatda ko‘rsatiladi.
Ingliz tilida uch vaqt bor — hozirgi (Present), o‘tgan (Past) va kelasi (Future), har birida esa to‘rt shakl: Simple (oddiy), Continuous (davomli), Perfect (tugallangan) va Perfect Continuous (tugallangan davomli). 3 × 4 = 12 zamon shundan kelib chiqadi. Jadvalda «ega» — gapning egasi (I, you, he, she, it, we, they), V1 — fe’lning asosiy shakli, V2 — o‘tgan zamon shakli, V3 — uchinchi shakl (past participle), V-ing — -ing qo‘shimchali shakl.
| Zamon | Darak (+) | Inkor (−) | So‘roq (?) | Vaqt belgilari | Misol |
|---|---|---|---|---|---|
| Present Simple | Ega + V1 (he, she, it: V1 + s/es) | Ega + don’t / doesn’t + V1 | Do / Does + ega + V1? | every day, usually, often, sometimes, never | She works in a bank. — U bankda ishlaydi. |
| Present Continuous | Ega + am / is / are + V-ing | Ega + am / is / are + not + V-ing | Am / Is / Are + ega + V-ing? | now, right now, at the moment, today, Look! | I am reading a book now. — Men hozir kitob o‘qiyapman. |
| Present Perfect | Ega + have / has + V3 | Ega + haven’t / hasn’t + V3 | Have / Has + ega + V3? | already, just, yet, ever, never, since, for | We have already finished the project. — Biz loyihani allaqachon tugatib bo‘ldik. |
| Present Perfect Continuous | Ega + have / has + been + V-ing | Ega + haven’t / hasn’t + been + V-ing | Have / Has + ega + been + V-ing? | for two hours, since this morning, all day, how long | He has been waiting for an hour. — U bir soatdan beri kutyapti. |
| Past Simple | Ega + V2 (to‘g‘ri fe’l: V1 + ed) | Ega + didn’t + V1 | Did + ega + V1? | yesterday, last week, two days ago, in 2020 | They visited Samarkand last year. — Ular o‘tgan yili Samarqandga borib kelishdi. |
| Past Continuous | Ega + was / were + V-ing | Ega + wasn’t / weren’t + V-ing | Was / Were + ega + V-ing? | at 8 p.m. yesterday, while, when, all evening | I was cooking dinner when you called. — Sen qo‘ng‘iroq qilganingda men kechki ovqat pishirayotgan edim. |
| Past Perfect | Ega + had + V3 | Ega + hadn’t + V3 | Had + ega + V3? | before, after, by the time, already | The film had started before we arrived. — Biz yetib kelishimizdan oldin film boshlanib bo‘lgan edi. |
| Past Perfect Continuous | Ega + had been + V-ing | Ega + hadn’t been + V-ing | Had + ega + been + V-ing? | for, since, how long, before | She had been working there for five years before she moved to Tashkent. — U Toshkentga ko‘chib kelishidan oldin u yerda besh yil ishlagan edi. |
| Future Simple | Ega + will + V1 | Ega + won’t + V1 | Will + ega + V1? | tomorrow, next week, soon, in 2030 | I will call you tomorrow. — Ertaga senga qo‘ng‘iroq qilaman. |
| Future Continuous | Ega + will be + V-ing | Ega + won’t be + V-ing | Will + ega + be + V-ing? | at this time tomorrow, at 10 a.m. tomorrow, all day tomorrow | At this time tomorrow I will be flying to Istanbul. — Ertaga shu paytda Istanbulga uchayotgan bo‘laman. |
| Future Perfect | Ega + will have + V3 | Ega + won’t have + V3 | Will + ega + have + V3? | by Friday, by the end of the year, by then | We will have finished the report by Friday. — Jumagacha hisobotni tugatib bo‘lamiz. |
| Future Perfect Continuous | Ega + will have been + V-ing | Ega + won’t have been + V-ing | Will + ega + have been + V-ing? | for ten years by June, by the end of the year | By June she will have been teaching for ten years. — Iyunga kelib u dars berayotganiga o‘n yil bo‘ladi. |
Inkor ustunida qisqartmalar berilgan: don’t = do not, doesn’t = does not, didn’t = did not, won’t = will not, haven’t = have not. Rasmiy yozma matnda ko‘pincha to‘liq shakl, og‘zaki nutqda esa qisqartma ishlatiladi.
Zamon ikkita savolga javob beradi. Birinchisi — ish qachon bo‘ladi: hozir, o‘tmishda yoki kelajakda. Ikkinchisi — ish qanday ko‘rsatiladi:
O‘zbekcha fe’l shakli ham yordam beradi, lekin har doim emas. Masalan, «ishlayman» odatni ham (har kuni ishlayman), kelajakni ham (ertaga ishlayman) bildiradi, ingliz tilida esa birinchisi Present Simple, ikkinchisi Future Simple bo‘ladi. Shuning uchun vaqtni ko‘rsatadigan so‘zga va gapning ma’nosiga qarang. Quyidagi jadval taxminiy moslikni ko‘rsatadi.
| O‘zbekcha | Inglizcha | Zamon |
|---|---|---|
| Men har kuni ishlayman. | I work every day. | Present Simple |
| Men hozir ishlayapman. | I am working now. | Present Continuous |
| Men ishni tugatdim (natijasi hozir muhim). | I have finished the work. | Present Perfect |
| Men ertalabdan beri ishlayapman. | I have been working since this morning. | Present Perfect Continuous |
| Men kecha ishladim. | I worked yesterday. | Past Simple |
| Sen kelganingda men ishlayotgan edim. | I was working when you came. | Past Continuous |
| Sen kelguningcha men ishni tugatgan edim. | I had finished the work by the time you came. | Past Perfect |
| Men ertaga ishlayman. | I will work tomorrow. | Future Simple |
Uchta zamonning har biriga alohida sahifa ajratilgan: har birida formula, yozilish qoidalari, o‘zbekcha tarjimali 10 ta misol, tipik xatolar va javoblari bilan 10 ta mashq berilgan. Present Simple qoidasi va mashqlari — odat, fakt va jadval bo‘yicha ishlar uchun. Past Simple qoidasi va mashqlari — o‘tmishda tugagan ishlar uchun: -ed qo‘shimchasi va did bilan inkor va so‘roq. Present Continuous qoidasi va mashqlari — hozir davom etayotgan ish va yaqin rejalar uchun. Qolgan zamonlar bo‘yicha AI o‘qituvchidan tushuntirish va mashq so‘rang: «Zamonni oddiy tushuntir» tugmasini bosing va zamon nomini yozing.
Chat ustidagi tugmalarda tayyor so‘rovlar bor: istalgan zamon bo‘yicha 10 ta mashq, gapingizni tekshirish, o‘zbekcha gap uchun zamon tanlash yoki aralash test. Tugma so‘rovni faqat yozish maydoniga qo‘yadi; uni o‘zgartirishingiz mumkin, yuborishni esa doim o‘zingiz hal qilasiz. So‘rovga darajangizni (A1, A2, B1) va qaysi zamonlar kerakligini yozsangiz, mashq sizga mosroq bo‘ladi. Masalan: «Present Perfect va Past Simple bo‘yicha A2 darajasida 8 ta gap ber, men zamonni tanlayman, keyin tekshir».
AI uy vazifasini o‘rningizga bajarish uchun emas: avval gapni o‘zingiz tuzing, keyin uni tekshirib, xatoni tushuntirib berishni so‘rang. Model ham adashishi mumkin, ayniqsa murakkab gaplarda va britan hamda amerikan variantlari farq qiladigan joylarda, shuning uchun shubhali javobni shu sahifadagi jadval yoki grammatika kitobi bilan solishtiring. Chat ovozli javob bermaydi va talaffuzingizni tekshira olmaydi.
Zamonlar jadvali, tipik xatolar va AI o‘qituvchi bitta sahifada, tushuntirishlar esa o‘zbek yoki rus tilida. Savolni lotin yoki kirill yozuvida yozishingiz mumkin; o‘zbekcha javob lotin yozuvida keladi. Shu sahifaning rus tilidagi varianti — Времена английского языка.
Инглиз тилидаги 12 замон битта жадвалда: формула, вақт белгилари ва ўзбекча таржимали мисоллар. Замонни қандай танлаш кераклигини ўқинг, кейин AI ўқитувчидан машқ сўранг ва гапларингизни текширтиринг.
Har kuni shug‘ullansangiz, sinov javoblari tez tugaydi: AI paket shartlari AI chat tariflari sahifasida. Past Simple va Perfect zamonlari uchun fe’llarning V2 va V3 shakllari noto‘g‘ri fe’llar jadvalida, AI chatga qanday so‘rov yozish kerakligi esa AI-chat qo‘llanmasida tushuntirilgan. O‘quv markazingiz yoki til maktabingiz uchun o‘quvchilarni kursga yozadigan va ota-onalarga Telegram va Instagram’da javob beradigan AI yordamchi kerak bo‘lsa, O‘quv markazi uchun AI-bot sahifasini oching: narxi 1 990 000 so‘mdan. Boshqa vazifalar uchun o‘zbek tilidagi AI chatni oching.
AI paket yoki AI-bot bo‘yicha savolingiz bo‘lsa, bizga qo‘ng‘iroq qiling yoki ceo@gptbot.uz manziliga yozing.
GPTBot.uz mustaqil AI-servis bo‘lib, OpenAI yoki ChatGPT’ning rasmiy mahsuloti emas. Chatga yozilgan savollar serverimizga va xorijdagi AI-provayderlarga yuboriladi, shuning uchun parol, karta raqami va pasport ma’lumotlarini yubormang.
Darsliklarda odatda 12 ta zamon o‘rgatiladi: uch vaqt (Present, Past, Future) va to‘rt shakl (Simple, Continuous, Perfect, Perfect Continuous). Ba’zi darsliklar o‘tmishdan qaraganda kelajakni bildiradigan to‘rt shaklni (Future in the Past: would + V1 va boshqalar) ham qo‘shib, 16 ta zamon deb hisoblaydi. Avval asosiy 12 tasini, ayniqsa Simple va Continuous zamonlarini o‘zlashtirgan ma’qul.
Present Simple, Present Continuous, Past Simple va will bilan yasaladigan Future Simple’dan boshlang: kundalik nutqda ular eng ko‘p uchraydi. Keyin Present Perfect’ni Past Simple bilan solishtirib o‘rganing. Perfect Continuous va Future Perfect zamonlarini asosiy zamonlarni ishonch bilan ishlata boshlaganingizdan keyin o‘rganish osonroq.
Past Simple o‘tmishdagi aniq vaqtda tugagan ish haqida: I lost my keys yesterday. Present Perfect esa vaqti aytilmagan, lekin natijasi hozir muhim bo‘lgan ish haqida: I have lost my keys (kalitim hozir ham yo‘q). Yesterday, last week, ago kabi so‘zlar bo‘lsa, Present Perfect ishlatilmaydi.
Chat ustidagi «Gapimni tekshir» tugmasini bosing va gapingizni yozing: AI zamon to‘g‘ri tanlangan-tanlanmaganini aytadi va xatoni tushuntiradi. Shubhali javobni shu sahifadagi jadval bilan solishtiring, chunki model ham adashishi mumkin.
Jadval va qoidalar bepul va limitsiz. AI o‘qituvchining tushuntirish va mashqlari uchun butun sayt bo‘yicha jami 3 ta bepul sinov javobi bor, ular AI chat bilan umumiy va har kuni yangilanmaydi; keyin AI paket kerak.
Yo‘q. GPTBot.uz — mustaqil servis: OpenAI ham, ChatGPT ham emas. Tushuntirishni boshqa kompaniyaning til modeli beradi; qaysi model javob bergani har bir javob ostida yozilgan.