Asosiy kontentga o‘tish

Present Continuous: qoidasi, -ing qo‘shimchasi, misollar va AI bilan mashq

AI-chat yuklanmoqda…

Yangilangan:

Present Continuous — ingliz tilidagi hozirgi davomli zamon. U ayni paytda bo‘layotgan ish, shu kunlardagi vaqtinchalik holat va oldindan kelishilgan yaqin rejalar haqida gapirganda ishlatiladi: She is talking on the phone now. Bu sahifada formula, -ing qo‘shimchasining yozilish qoidalari, Continuous shaklida ishlatilmaydigan fe’llar, Present Simple bilan farqi, o‘zbekcha tarjimali 10 ta misol va javoblari bilan 10 ta mashq bor. Boshqa zamonlar barcha zamonlar jadvalida. Shu sahifadagi AI chat «O‘qituvchi» rolida ochiladi: u yangi mashqlar tuzadi va gaplaringizni tekshiradi.

Qoida, misollar va mashqlar har doim bepul. AI o‘qituvchi — GPTBot.uz AI chati, mustaqil servis: OpenAI ham, ChatGPT ham emas. Ro‘yxatdan o‘tmasdan butun sayt bo‘yicha jami 3 ta bepul sinov javobi bor va ular yangilanmaydi; keyin davom etish uchun AI paket kerak: narx, muddat va to‘lov usullari chatda ko‘rsatiladi.

Present Continuous qachon ishlatiladi

  • Ayni paytda bo‘layotgan ish: I am cooking dinner now. — Men hozir kechki ovqat pishiryapman.
  • Shu kunlardagi vaqtinchalik holat: He is staying with his aunt this month. — U bu oy xolasinikida turibdi.
  • Oldindan kelishilgan yaqin reja: We are meeting Aziz tomorrow evening. — Ertaga kechqurun Aziz bilan uchrashamiz.
  • O‘zgarib borayotgan holat: Prices are going up. — Narxlar oshib boryapti.
  • Always bilan: tez-tez takrorlanadigan va ko‘pincha g‘ashga tegadigan odat: He is always losing his keys. — U doim kalitini yo‘qotadi.

Formula: darak, inkor va so‘roq gaplar

Gap turiFormulaMisol
Darak (+)Ega + am / is / are + V-ingI am working. She is reading. They are playing.
Inkor (−)Ega + am / is / are + not + V-ingI am not working. He isn’t reading. We aren’t playing.
So‘roq (?)Am / Is / Are + ega + V-ing?Are you working? Is she reading?
Qisqa javobYes, ega + am / is / are. / No, ega + am / is / are + not.Yes, I am. / No, she isn’t.
Maxsus so‘roqSo‘roq so‘zi + am / is / are + ega + V-ing?What are you doing?

Am — I bilan, is — he, she, it bilan, are — you, we, they bilan ishlatiladi. Og‘zaki nutqda qisqartmalar ko‘p uchraydi: I’m, he’s, she’s, it’s, we’re, you’re, they’re; inkorda isn’t va aren’t, I bilan esa faqat I’m not.

-ing qo‘shimchasining yozilishi

QoidaMisollar
Ko‘pchilik fe’llarga -ing qo‘shiladiread → reading, go → going, play → playing
Oxiridagi -e tushib qoladiwrite → writing, make → making, come → coming
-ee bilan tugasa, e saqlanadisee → seeing, agree → agreeing
-ie bilan tugasa, ie o‘rniga -yinglie → lying, die → dying, tie → tying
Bir bo‘g‘inli fe’l bitta unli + bitta undosh bilan tugasa, undosh ikkilanadirun → running, sit → sitting, swim → swimming
Urg‘u oxirgi bo‘g‘inda bo‘lsa, undosh ikkilanadibegin → beginning, forget → forgetting (lekin open → opening, visit → visiting)
w, x, y bilan tugasa, undosh ikkilanmaydisnow → snowing, fix → fixing, stay → staying

Continuous shaklida ishlatilmaydigan fe’llar

Holat, fikr va his-tuyg‘uni bildiradigan fe’llar odatda Continuous shaklida ishlatilmaydi: know, understand, believe, like, love, hate, want, need, prefer, belong, own, seem, mean, remember. To‘g‘ri: I know him. I want some water. Noto‘g‘ri: I am knowing him. Ba’zi fe’llar ma’nosiga qarab ikkala zamonda keladi: I think it is a good idea (fikr) — I am thinking about the exam (o‘ylash jarayoni); I have a car (egalik) — I am having lunch (tushlik qilyapman).

Present Continuous va Present Simple farqi

Present SimplePresent Continuous
Odat: I work in an office. — Men ofisda ishlayman.Hozirgi jarayon: I am working from home this week. — Bu hafta uydan ishlayapman.
Doimiy holat: She lives in Samarkand. — U Samarqandda yashaydi.Vaqtinchalik holat: She is staying with friends this month. — U bu oy do‘stlarinikida turibdi.
Jadval: The bus leaves at 8 a.m. — Avtobus ertalab soat 8 da jo‘naydi.Kelishilgan reja: I am leaving at 8 tonight. — Bugun kechqurun soat 8 da jo‘nab ketaman.
Belgilar: every day, usually, often, neverBelgilar: now, right now, at the moment, today, these days, Look!, Listen!

O‘zbekcha shakl ham yordam beradi: «-yap» qo‘shimchali shakl (ishlayapti, o‘qiyapti) ko‘pincha Present Continuous’ga, «ishlaydi» kabi shakl esa Present Simple’ga to‘g‘ri keladi: U hozir ishlayapti — He is working now; U har kuni ishlaydi — He works every day. Lekin «Ertaga uchrashamiz» kabi kelishilgan reja ingliz tilida Present Continuous bilan ham aytiladi: We are meeting tomorrow.

10 ta misol: inglizcha va o‘zbekcha

InglizchaO‘zbekcha
I am cooking dinner right now.Men hozir kechki ovqat pishiryapman.
Look! It is raining.Qarang! Yomg‘ir yog‘yapti.
She isn’t watching TV, she is doing her homework.U televizor ko‘rmayapti, uy vazifasini bajaryapti.
Are you listening to me?Meni tinglayapsizmi?
My brother is learning English this year.Akam bu yil ingliz tilini o‘rganyapti.
We are meeting our friends tomorrow.Ertaga do‘stlarimiz bilan uchrashamiz.
What are you doing?Nima qilyapsan?
The children are playing in the garden.Bolalar bog‘da o‘ynayapti.
Prices are going up.Narxlar oshib boryapti.
I am not working today.Bugun ishlamayapman.

O‘zbekzabon o‘quvchilarning tipik xatolari

  • I working now → I am working now. Am, is, are tushib qolmasin.
  • She is work now → She is working now. Am, is, are’dan keyin fe’l -ing bilan keladi.
  • I am knowing the answer → I know the answer. Know, like, want kabi fe’llar odatda Continuous shaklida ishlatilmaydi.
  • Are you understand? → Do you understand? Understand — holat fe’li, shuning uchun Present Simple.
  • He is writeing → He is writing. Oxiridagi -e tushib qoladi.
  • I am go to school every day → I go to school every day. Every day — odat belgisi, Present Simple kerak.

10 ta mashq

Qavs ichidagi fe’lni Present Continuous shaklida yozing; oxirgi gapda ikki zamon ham kerak. Avval hammasini o‘zingiz bajaring, keyin pastdagi javoblar bilan solishtiring.

  • 1. Listen! The baby ___ (cry).
  • 2. I ___ (not / sleep) now.
  • 3. ___ they ___ (play) football at the moment?
  • 4. She ___ (write) an email now.
  • 5. We ___ (have) lunch at the moment.
  • 6. He ___ (sit) next to the window.
  • 7. Look! The bus ___ (come).
  • 8. My parents ___ (not / watch) TV right now.
  • 9. They ___ (fly) to Dubai tomorrow morning.
  • 10. I usually ___ (take) the bus, but today I ___ (walk).

Javoblar

  • 1. is crying — the baby = it, shuning uchun is; Listen! hozirgi jarayonni ko‘rsatadi.
  • 2. am not sleeping (I’m not sleeping) — I bilan am not.
  • 3. Are … playing — so‘roq: Are + ega + V-ing.
  • 4. is writing — write: oxiridagi -e tushib qoladi.
  • 5. are having — have «ovqatlanmoq» ma’nosida Continuous shaklida keladi.
  • 6. is sitting — sit: t ikkilanadi.
  • 7. is coming — Look! hozirgi jarayonni ko‘rsatadi; come: -e tushib qoladi.
  • 8. aren’t watching — my parents ko‘plikda: are not (aren’t).
  • 9. are flying — oldindan kelishilgan reja, vaqti aniq (tomorrow morning).
  • 10. take, am walking — usually odatni ko‘rsatadi (Present Simple), today esa bugungi vaqtinchalik holatni (Present Continuous).

Xato qilgan bo‘lsangiz, chat ustidagi «Gapimni tekshir» tugmasini bosing va gapingizni yozing: AI xatoni tushuntiradi va shu qoida bo‘yicha yangi mashq beradi.

AI o‘qituvchi bilan mashq

Chat ustidagi tugmalarda tayyor so‘rovlar bor: Present Continuous bo‘yicha 10 ta mashq, gapingizni tekshirish, Present Simple bilan farqi, -ing qoidasi, hozirgi holatni tasvirlash va tarjima mashqi. Tugma so‘rovni faqat yozish maydoniga qo‘yadi; uni o‘zgartirishingiz mumkin, yuborishni esa o‘zingiz hal qilasiz. So‘rovga darajangizni yozing, masalan: «A1 darajasi uchun Present Continuous bo‘yicha 8 ta so‘roq gap ber».

AI uy vazifasini o‘rningizga bajarish uchun emas: avval o‘zingiz yozing, keyin tekshirishni so‘rang. Model ham adashishi mumkin, ayniqsa holat fe’llari va Simple–Continuous chegarasidagi gaplarda, shuning uchun shubhali javobni shu sahifadagi qoida va jadvallar bilan solishtiring. Chat ovozli javob bermaydi va talaffuzingizni tekshira olmaydi.

Keyingi qadam

Present Continuous’ni Present Simple bilan solishtirib mashq qiling: chat ustidagi «Present Simple yoki Continuous?» tugmasi shunga mo‘ljallangan. O‘tgan zamon uchun Past Simple sahifasi, noto‘g‘ri fe’llarning shakllari uchun noto‘g‘ri fe’llar jadvali bor. Har kuni shug‘ullansangiz, sinov javoblari tez tugaydi: AI paket shartlari AI chat tariflari sahifasida. O‘quv markazi yoki til maktabi uchun o‘quvchilarni kursga yozadigan AI yordamchi kerak bo‘lsa, O‘quv markazi uchun AI-bot sahifasini oching: narxi 1 990 000 so‘mdan. Boshqa vazifalar uchun o‘zbek tilidagi AI chatni oching.

Present Continuous қоидаси: am, is, are ва -ing шакли, ёзилиш қоидалари, Present Simple билан фарқи, ўзбекча таржимали 10 та мисол ва жавоблари билан 10 та машқ. Хатоларингиз бўйича AI ўқитувчидан янги машқ сўранг.

AI paket yoki AI-bot bo‘yicha savolingiz bo‘lsa, bizga qo‘ng‘iroq qiling yoki ceo@gptbot.uz manziliga yozing.

GPTBot.uz mustaqil AI-servis bo‘lib, OpenAI yoki ChatGPT’ning rasmiy mahsuloti emas. Chatga yozilgan savollar serverimizga va xorijdagi AI-provayderlarga yuboriladi, shuning uchun parol, karta raqami va pasport ma’lumotlarini yubormang.

FAQ

Ko‘p beriladigan savollar

Present Continuous qachon ishlatiladi?

+

Ayni paytda bo‘layotgan ish (I am reading now), shu kunlardagi vaqtinchalik holat (She is living with her parents this year), oldindan kelishilgan yaqin reja (We are flying to Bukhara on Friday) va o‘zgarib borayotgan holat (The weather is getting colder) haqida.

Present Simple va Present Continuous farqi nima?

+

Present Simple odat, doimiy holat va faktlar haqida: I work in an office. Present Continuous esa hozir yoki shu kunlarda davom etayotgan, vaqtinchalik ish haqida: I am working from home this week. Every day, usually kabi so‘zlar Simple’ni, now, at the moment kabi so‘zlar Continuous’ni ko‘rsatadi.

Nega «I am knowing» deb bo‘lmaydi?

+

Know — holat fe’li: bilish jarayon emas, holat. Bunday fe’llar (know, like, want, need, understand) odatda Continuous shaklida ishlatilmaydi: I know, I understand. Think, have kabi ba’zi fe’llar esa ma’nosi o‘zgarganda Continuous’da keladi: I am thinking about it, I am having lunch.

Present Continuous kelajak haqida ishlatiladimi?

+

Ha, oldindan kelishilgan, vaqti aniq bo‘lgan rejalar uchun: I am meeting my teacher at 5 p.m. tomorrow. Bunday gapda kelajakni tomorrow, next week, on Friday kabi so‘z ko‘rsatadi.

AI o‘qituvchi bepulmi?

+

Qoida, misollar va mashqlar bepul va limitsiz. AI o‘qituvchining tushuntirish va tekshiruvlari uchun butun sayt bo‘yicha jami 3 ta bepul sinov javobi bor, ular AI chat bilan umumiy va har kuni yangilanmaydi; keyin AI paket kerak.

Bu ChatGPT’mi?

+

Yo‘q. GPTBot.uz — mustaqil servis: OpenAI ham, ChatGPT ham emas. Tushuntirishni boshqa kompaniyaning til modeli beradi; qaysi model javob bergani har bir javob ostida yozilgan.