Qisqa ko‘paytirish formulalari: 7 ta formula, isboti va yechilgan misollar
- 10 ta mashq: formulalar bo‘yicha
- Yechimimni tekshir
- Formulani isbotla
- Qaysi formula kerak?
- Ko‘paytuvchilarga ajratish
- Tez hisoblash: 99² va 52 · 48
AI-chat yuklanmoqda…
Yangilangan:
Qisqa ko‘paytirish formulalari — qavslarni tez ochish va ko‘phadni ko‘paytuvchilarga ajratish uchun ishlatiladigan yettita ayniyat. Eng ko‘p kerak bo‘ladigan uchtasi: (a + b)² = a² + 2ab + b², (a − b)² = a² − 2ab + b² va a² − b² = (a − b)(a + b). Bu sahifada yettita formulaning jadvali, har birining bir qatorli isboti, osondan qiyinga qarab yechilgan 20 ta misol, tipik xatolar va javoblari bilan 20 ta mashq bor. Shu sahifadagi AI chat «O‘qituvchi» rolida ochiladi: u yangi mashqlar tuzadi va yechimingizni tekshiradi.
Formulalar, misollar va mashqlar har doim bepul. AI o‘qituvchi — GPTBot.uz AI chati, mustaqil servis: OpenAI ham, ChatGPT ham emas. Ro‘yxatdan o‘tmasdan butun sayt bo‘yicha jami 3 ta bepul sinov javobi bor va ular yangilanmaydi; keyin davom etish uchun AI paket kerak: narx, muddat va to‘lov usullari chatda ko‘rsatiladi.
| Formula nomi | Formula |
|---|---|
| 1. Yig‘indining kvadrati | (a + b)² = a² + 2ab + b² |
| 2. Ayirmaning kvadrati | (a − b)² = a² − 2ab + b² |
| 3. Kvadratlar ayirmasi | a² − b² = (a − b)(a + b) |
| 4. Yig‘indining kubi | (a + b)³ = a³ + 3a²b + 3ab² + b³ |
| 5. Ayirmaning kubi | (a − b)³ = a³ − 3a²b + 3ab² − b³ |
| 6. Kublar yig‘indisi | a³ + b³ = (a + b)(a² − ab + b²) |
| 7. Kublar ayirmasi | a³ − b³ = (a − b)(a² + ab + b²) |
Har bir formula ikki tomonga ishlaydi. Chapdan o‘ngga o‘qilsa, qavslar ochiladi; o‘ngdan chapga o‘qilsa, ko‘phad ko‘paytuvchilarga ajraladi. a va b o‘rnida son, harf yoki butun ifoda turishi mumkin: masalan, (3x + 5)² ifodasida a o‘rnida 3x, b o‘rnida 5 turibdi.
To‘la bo‘lmagan kvadrat — o‘rtadagi hadi 2ab emas, ab bo‘lgan uchhad: a² − ab + b² yoki a² + ab + b².
Isbotlash uchun qavslarni hadma-had ko‘paytirish va o‘xshash hadlarni ixchamlash kifoya. Kub formulalarida bitta qavs ajratib olinadi va tayyor kvadrat formulasidan foydalaniladi.
Misollar osondan qiyinga qarab joylashgan. Har birida avval formula tanlanadi, keyin a va b o‘rniga ifodalar qo‘yiladi. Ko‘paytirish belgisi sifatida nuqta ishlatilgan: 2 · 3 = 6.
Avval hammasini daftarda o‘zingiz yeching, keyin pastdagi javoblar bilan solishtiring. 1–8-mashqlarda qavslarni oching, 9–14-mashqlarda ko‘paytuvchilarga ajrating, 15–17-mashqlarda formuladan foydalanib hisoblang, 18–20-mashqlarda shartda aytilgan ishni bajaring.
Xato qilgan bo‘lsangiz, chat ustidagi «Yechimimni tekshir» tugmasini bosing va misol bilan yechimingizni yozing: AI birinchi xato qadamni tushuntiradi va shu formula bo‘yicha yangi mashq beradi.
Chat ustidagi tugmalarda tayyor so‘rovlar bor: formulalar bo‘yicha 10 ta mashq, yechimni tekshirish, formulani isbotlash, kerakli formulani tanlash, ko‘paytuvchilarga ajratish va tez hisoblash. Tugma so‘rovni faqat yozish maydoniga qo‘yadi; uni o‘zgartirishingiz mumkin, yuborishni esa o‘zingiz hal qilasiz. So‘rovga sinfingiz va mavzuni yozing, masalan: «7-sinf uchun kvadratlar ayirmasiga 8 ta misol ber».
AI uy vazifasini o‘rningizga bajarish uchun emas: avval o‘zingiz yeching, keyin tekshirishni so‘rang. Model ham adashishi mumkin, shuning uchun shubhali javobni shu sahifadagi jadval bilan solishtiring yoki a va b o‘rniga son qo‘yib tekshiring.
Formulalar tenglama yechishda ham kerak bo‘ladi: ikki noma’lumli masalalar uchun tenglamalar sistemasi sahifasiga, bitta noma’lumli tenglamalar uchun chiziqli tenglamani qadamma-qadam yechish sahifasiga o‘ting. Formulalar yordamida og‘zaki hisoblashni tez hisoblash usullari va 100 ta misol sahifasida mashq qilish mumkin, boshqa fanlar bo‘yicha savollar esa onlayn testlar katalogida. Har kuni shug‘ullansangiz, sinov javoblari tez tugaydi: AI paket shartlari AI chat tariflari sahifasida. Boshqa vazifalar uchun o‘zbek tilidagi AI chatni oching.
Қисқа кўпайтириш формулалари: 7 та формула жадвали, исботи, ечилган 20 та мисол ва жавоблари билан 20 та машқ. Хато қилган мисолингизни AI ўқитувчи билан таҳлил қилинг.
AI paket bo‘yicha savolingiz bo‘lsa, bizga Telegram’da yoki ceo@gptbot.uz manziliga yozing.
GPTBot.uz mustaqil AI-servis bo‘lib, OpenAI yoki ChatGPT’ning rasmiy mahsuloti emas. Chatga yozilgan savollar serverimizga va xorijdagi AI-provayderlarga yuboriladi, shuning uchun parol, karta raqami va pasport ma’lumotlarini yubormang.
Maktab kursida yettita asosiy formula o‘rganiladi: yig‘indining kvadrati, ayirmaning kvadrati, kvadratlar ayirmasi, yig‘indining kubi, ayirmaning kubi, kublar yig‘indisi va kublar ayirmasi. Odatda avval uchta kvadrat formulasi o‘tiladi, kub formulalari esa keyinroq qo‘shiladi.
Kvadratlar ayirmasi — a² − b²: avval har bir ifoda kvadratga ko‘tariladi, keyin ayiriladi; u (a − b)(a + b) ko‘paytmaga teng. Ayirmaning kvadrati — (a − b)²: avval ayiriladi, keyin kvadratga ko‘tariladi; u a² − 2ab + b² ga teng. Masalan, 5 va 3 sonlari uchun kvadratlar ayirmasi 25 − 9 = 16, ayirmaning kvadrati esa 2² = 4.
Maktab kursida — yo‘q: haqiqiy sonlarda kvadratlar yig‘indisi ikki qavs ko‘paytmasiga ajralmaydi. Uni ko‘pincha boshqa ko‘rinishda yozish foydali: a² + b² = (a + b)² − 2ab.
Yodlashdan oldin har birini o‘zingiz keltirib chiqaring: qavslarni ko‘paytirib, o‘xshash hadlarni ixchamlang. Keyin formulalarni juftlab o‘rganing: yig‘indi va ayirmaning kvadrati faqat o‘rtadagi ishora bilan farq qiladi, kublar yig‘indisi va ayirmasida ham ishoralar almashadi. Qoidani matn sifatida takrorlagandan ko‘ra har kuni 5–6 ta misol yechgan foydaliroq.
Ko‘phadni ko‘paytuvchilarga ajratishda, algebraik kasrlarni qisqartirishda, tenglama va tengsizliklarni yechishda, ifodalarni soddalashtirishda hamda og‘zaki hisoblashda. Masalan, 99² yoki 52 · 48 ni ustun shaklida ko‘paytirmasdan topish mumkin.
Formulalar, misollar va mashqlar bepul. AI o‘qituvchining tushuntirish va tekshiruvlari uchun butun sayt bo‘yicha jami 3 ta bepul sinov javobi bor, ular AI chat bilan umumiy va har kuni yangilanmaydi; keyin AI paket kerak.
Yo‘q. GPTBot.uz — mustaqil servis: OpenAI ham, ChatGPT ham emas. Tushuntirishni boshqa kompaniyaning til modeli beradi; qaysi model javob bergani har bir javob ostida yozilgan.